Modlitwa w godzinie śmierci stanowi najważniejsze duchowe wsparcie, jakie możemy ofiarować bliskim opuszczającym ten świat. Litania przy konających jest szczególnym wezwaniem wstawiennictwa świętych, mającym na celu otoczenie duszy opieką w jej ostatecznej drodze. To pełne nadziei błaganie przynosi pokój umierającemu i zawierza go Bożemu Miłosierdziu, a zgromadzonym pozwala trwać w wierze podczas misterium przechodzenia do wieczności.
Tekst litanii przy konających
Kyrie elejson! Chryste elejson! Kyrie elejson!
Chryste, usłysz nas! Chryste, wysłuchaj nas!
Ojcze z nieba, Boże, zmiłuj się nad nami.
Synu, Odkupicielu świata, Boże,
Duchu Święty, Boże,
Święta Trójco, Jedyny Boże,
Święta Maryjo, módl się za nim (nią).
Bramo Niebieska,
Królowo Wniebowzięta,
Święty Michale,
Święty Janie Chrzcicielu,
Święty Józefie,
Święty N. (imię patrona konającego),
Wszyscy Święci i Święte Boże,
Bądź mu (jej) miłościw, wybaw go (ją), Panie.
Od zła wszelkiego,
Od cierpień w czyśćcu,
Przez Twoje Wcielenie,
Przez Twoje Narodzenie,
Przez Twój chrzest i post święty,
Przez Twój krzyż i mękę,
Przez Twoją śmierć i złożenie do grobu,
Przez Twoje zmartwychwstanie,
Przez Twoje cudowne wniebowstąpienie,
Przez zesłanie Ducha Świętego,
Przez Twoje przyjście w chwale,
Prosimy Cię, abyś nam odpuścił grzechy, wysłuchaj nas, Panie.
Prosimy Cię, abyś dał nam pragnienie nieba,
Prosimy Cię, abyś nas zachował od nagłej i niespodziewanej śmierci,
Prosimy Cię, abyś uchronił nas, naszych krewnych i dobroczyńców od wiekuistego potępienia,
Prosimy Cię, abyś naszym dobroczyńcom dał wieczną nagrodę,
Prosimy Cię, abyś wprowadził do wiekuistej światłości naszych nauczycieli i wychowawców,
Prosimy Cię, abyś okazał miłosierdzie ofiarom wypadków, katastrof i wojen,
Prosimy Cię, abyś dał wszystkim wiernym zmarłym wieczny odpoczynek,
Prosimy Cię, abyś pozwolił im radować się w chwale zmartwychwstania,
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.*
Modlitwa
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj Twoim zmarłym sługom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.
Historia litanii przy konających
Litania przy konających, znana również jako element obrzędu Polecenia duszy (Commendatio animæ), wywodzi się z wielowiekowej tradycji Rytuału Rzymskiego (Rituale Romanum). Jest to skrócona i specjalnie zaadaptowana forma Litanii do Wszystkich Świętych, która historycznie stanowiła kluczową część modlitw towarzyszących chrześcijaninowi w ostatnich chwilach życia.
Jej korzenie sięgają wczesnego średniowiecza, kiedy to wspólnota wiernych gromadziła się przy łożu umierającego, aby wspierać go w przejściu do wieczności. Przez wieki tekst ten był recytowany głównie przez duchowieństwo, jednak z czasem stał się powszechną modlitwą dla wszystkich czuwających przy chorych. Litania ta przetrwała reformy liturgiczne, pozostając jednym z najważniejszych tekstów w Rytuale sakramentu chorych, łączącym doczesność z rzeczywistością niebiańską.
Duchowy wymiar litanii
Istotą tej modlitwy jest przywołanie wstawiennictwa świętych w momencie ostatecznej walki duchowej, jaką toczy człowiek u kresu życia. Litania ma na celu zapewnienie konającemu poczucia bezpieczeństwa i uświadomienie mu, że w chwili śmierci nie jest osamotniony, lecz otoczony przez Kościół Triumfujący. Każde wezwanie („Módl się za niego/nią”) jest aktem powierzenia duszy opiece tych, którzy już osiągnęli zbawienie.
Modlitwa ta ma również wymiar uspokajający i egzorcyzmujący – prosi o uwolnienie od lęku, sideł szatana i wiecznego potępienia. Skupia uwagę umierającego i osób towarzyszących na Bożym Miłosierdziu, pomagając oderwać myśli od cierpienia fizycznego i skierować je ku nadziei zmartwychwstania.
Kiedy i w jakich okazjach odmawiać?
Litanię przy konających odmawia się w czasie agonii, czyli w okresie bezpośrednio poprzedzającym śmierć, gdy odejście osoby bliskiej wydaje się nieuchronne. Jest to moment, w którym często ustaje już werbalny kontakt z chorym, a modlitwa staje się formą duchowego towarzyszenia.
Może być ona odmawiana przez kapłana, rodzinę, przyjaciół lub personel medyczny – nie wymaga obecności osoby duchownej. Zaleca się, aby recytować ją przy łóżku umierającego, powoli i łagodnym głosem, co pomaga wprowadzić atmosferę pokoju. Litania ta jest często odmawiana po udzieleniu Wiatyku i Namaszczenia Chorych, stanowiąc element tzw. modlitw przy konających, które kończą się wezwaniem: „Wybądź, duszo chrześcijańska, z tego świata”.