Ostatnie chwile ziemskiego życia są momentem wymagającym szczególnej opieki duchowej i głębokiego spokoju. W tradycji Kościoła katolickiego Litania przy umierających stanowi niezwykłą formę modlitewnego towarzyszenia osobie w agonii. Poprzez wezwanie orędownictwa Świętych, modlitwa ta otacza duszę odchodzącego opieką, uśmierzając lęk i przygotowując na ostateczne spotkanie z Bogiem. To duchowy most między doczesnością a wiecznością, dający nadzieję w obliczu śmierci.
Tekst litanii przy umierających
Panie, zmiłuj się nad nami.
Panie, zmiłuj się nad nami.
Chryste, zmiłuj się nad nami.
Chryste, zmiłuj się nad nami.
Panie, zmiłuj się nad nami.
Panie, zmiłuj się nad nami.
Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za niego (nią).
Święty Michale, módl się za niego (nią).
Święci Aniołowie Boży, módlcie się za niego (nią).
Święty Janie Chrzcicielu, módl się za niego (nią).
Święty Józefie, módl się za niego (nią).
Święci Piotrze i Pawle, módlcie się za niego (nią).
Święty Andrzeju, módl się za niego (nią).
Święty Janie, módl się za niego (nią).
Święta Mario Magdaleno, módl się za niego (nią).
Dodatkowe modlitwy
Duszo chrześcijańska, zejdź z tego świata w imię Boga Ojca wszechmogącego, który cię stworzył;
w imię Jezusa Chrystusa, Syna Boga żywego, który za ciebie cierpiał;
w imię Ducha Świętego, który na ciebie zstąpił.
Obyś dzisiaj spoczęła w pokoju i zamieszkała na świętym Syjonie
z Najświętszą Boga Rodzicielką, Dziewicą Maryją, ze świętym Józefem
i ze wszystkimi Aniołami i Świętymi Bożymi.
Historia litanii przy umierających
Litania przy umierających, znana również jako element obrzędu Polecenia duszy (Commendatio animae), ma swoje korzenie w starożytnej tradycji liturgicznej Kościoła. Jej pierwowzorem jest Litania do Wszystkich Świętych, która ukształtowała się w V wieku. Specjalna, skrócona wersja przeznaczona dla osób w agonii została sformalizowana i upowszechniona w Rytuale Rzymskim (Rituale Romanum) z 1614 roku, wydanym przez papieża Pawła V.
Przez stulecia stanowiła nieodłączną część modlitewnego towarzyszenia osobie kończącej życie, będąc mostem między liturgią a pobożnością ludową. W historii Kościoła litania ta była recytowana nie tylko przez duchownych, ale także przez wiernych świeckich zgromadzonych przy łóżku chorego, co podkreślało wspólnotowy charakter pożegnania ze światem.
Duchowy wymiar litanii
Istotą tej modlitwy jest głęboka wiara w Świętych Obcowanie oraz realną pomoc mieszkańców Nieba w decydującym momencie ludzkiego życia. Wzywanie imion świętych, proroków, męczenników i apostołów ma na celu otoczenie duszy umierającego duchową opieką, chroniąc ją przed lękiem i pokusami złego ducha w chwili ostatecznej.
Litania ta pełni funkcję wstawienniczą i uspokajającą – rytmiczne powtarzanie imion świętych (szczególnie patronów umierającego) ma przynieść konającemu pokój i pewność, że w drodze do wieczności nie jest osamotniony. Duchowy wymiar tej modlitwy opiera się na przekonaniu, że Kościół pielgrzymujący (bliscy na ziemi) prosi Kościół tryumfujący (świętych) o przyjęcie duszy do chwały niebieskiej.
Kiedy i w jakich okazjach odmawiać?
Litanię przy umierających odmawia się w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia, a w szczególności w momencie rozpoczęcia agonii. Jest ona przewidziana w księgach liturgicznych jako część „Obrzędów sakramentu chorych”, zazwyczaj po udzieleniu Wiatyku i namaszczenia, lub gdy przyjęcie sakramentów nie jest już możliwe z powodu stanu nieświadomości.
Powinni ją odmawiać kapłan lub najbliższa rodzina i osoby czuwające przy łóżku chorego. Zaleca się recytowanie jej powoli i łagodnie, aby słowa modlitwy mogły dotrzeć do świadomości odchodzącego. Jest to modlitwa na czas przejścia – odmawia się ją, dopóki chory żyje. W momencie śmierci następuje przejście do innych modlitw, takich jak „Przybądźcie, święci Boży” (Subvenite).