Przypowieść o nieurodzajnym drzewie figowym ukazuje napięcie między Bożą cierpliwością a koniecznością nawrócenia. W obliczu ludzkich tragedii Jezus odrzuca proste sądy o karze za grzechy, kierując uwagę na serce człowieka. Ta przypowieść staje się wezwaniem do osobistej odpowiedzi, do wydawania owoców wiary, zanim skończy się dany nam czas łaski.
Tekst Ewangelii wg św. Łukasza (Łk 13, 6-9)
„Opowiedział im tę przypowieść: Pewien człowiek miał zasadzony w swojej winnicy figowiec; przyszedł i szukał na nim owoców, ale nie znalazł. Rzekł więc do ogrodnika: »Oto już trzy lata, odkąd przychodzę i szukam owocu na tym figowcu, a nie znajduję. Wytnij go, po co jeszcze ziemię wyjaławia?« Lecz on mu odpowiedział: »Panie, jeszcze na ten rok go pozostaw, aż okopię go i obłożę nawozem; i może wyda owoc. A jeśli nie, w przyszłości możesz go wyciąć«.”
Dlaczego Jezus opowiedział tę historię?
Bezpośrednio przed przypowieścią Łukasza 13,6-9 Jezus reaguje na dwie tragiczną wiadomości: o Galilejczykach, których krew została wymieszana przez Piłata z krwią ofiar składanych w Świątyni, oraz o ośiemnastu osobach zabitych przez zawalenie się wieży w Siloam.
Jezus używa tych wydarzeń jako impulsu do wezwania do nawrócenia. Mówi: „Jeśli się nie nawrócicie, wszyscy tak samo zginiecie”. Nie chodzi o ocenianie kto jest większym grzesznikiem, lecz uzmysłowienie: każdy potrzebuje zmiany serca i życia, zanim nadejdzie ostateczny sąd.
Przypowieść o nieurodzajnym drzewie figowym jest ilustracją tego wezwania — pokazuje, że Bóg już teraz daje czas, łaski i troskę, ale i stawia wymagania owocowania duchowego.
Symbolika biblijna postaci i elementów przypowieści
Przypowieść to allegoria, w której każdy element ma swoje znaczenie w relacji między Bogiem a człowiekiem. Poniżej najważniejsze symbole:
Właściciel winnicy i ogrodnik – Bóg Ojciec i Jezus Chrystus
W tej alegorii:
- Właściciel („człowiek” z przypowieści) reprezentuje Boga Ojca, oczekującego owoców sprawiedliwości i nawrócenia od swojego ludu.
- Ogrodnik albo sługa (właścicielowi winien), który interweniuje, to Jezus Chrystus – pośrednik, który troszczy się, wstawia się i działa łaskawie, by owoc mógł się pojawić.
Cechy postaci
- Właściciel: sprawiedliwy, wymagający, oczekujący owoców, potrafi także ścinać drzewo
- Ogrodnik: cierpliwy, miłosierny, interwencyjny, troszczy się o warunki wzrostu, daje szansę
Figowiec i winnica – Izrael oraz ludzka dusza
- Figowiec często w Piśmie utożsamiany jest z Narodem Wybranym – Izraelem, który otrzymał Boże łaski, gdyby jednak nie wydawał owoców — znaczyłby duchową bezowocność.
- Jednocześnie figowiec odnosi się uniwersalnie do każdego człowieka, który żyje w uprzywilejowanych warunkach duchowych (np. Kościół, wspólnota chrześcijańska), ale nie zmienia swojego życia.
- Winnica symbolizuje przestrzeń, w której drzewo figowe ma najlepsze warunki — metafora Kościoła, Ziemi Świętej, Bożego przymierza – miejsc uprzywilejowanych, gdzie wymagania owocowania są większe.
Trzy lata oczekiwania i zabiegi pielęgnacyjne
- Okres „trzech lat” może odnosić się do czasu publicznej działalności Jezusa — przez około trzy lata głosił Dobrą Nowinę, troszczył się o Izrael.
- Zabiegi pielęgnacyjne: okopanie i obłożenie nawozem symbolizują Boże środki łaski: nauczanie, sakramenty, upomnienia, które mają pobudzić duchowy wzrost i nawrócenie. Wskazują, że Bóg nie ogranicza się do oczekiwania, ale działa, by umożliwić zmianę.
Teologiczny sens bezowocności – czym jest brak owoców?
„Brak owoców” nie oznacza jedynie nieosiągania sukcesów materialnych czy bycia biernym. W języku biblijnym oznacza:
- Brak nawrócenia: serce nie otwarte, brak zmiany życia
- Martwa wiara: deklaracje bez praktyki miłości, pokory, sprawiedliwości
- Brak miłości bliźniego – uczynków miłosierdzia, troski, wspólnotowego działania
Przykładowe “duchowe owoce”:
- konsekwencja w modlitwie i uczestnictwie sakramentalnym
- miłość praktykowana, przebaczenie
- pokora i sprawiedliwość w sposób życia
- troska o innych, solidarność, nadzieja
Napięcie między Bożą cierpliwością a nieuchronnością sądu
Przypowieść ujawnia dwoistą dynamikę:
- Z jednej strony – cierpliwość Are Ownera: daje drzewu czas;
- Z drugiej – nieuchronność sądu: jeśli owoce się nie pojawią, drzewo zostanie ścięte.
Boża łaska nie trwa w nieskończoności – wezwanie do działania „już teraz”. Zwlekanie z nawróceniem to duchowe ryzyko, bo choć jesteśmy w okresie łaski, Jego wymogi są poważne.
Rola wstawiennictwa i „ostatniej szansy” w życiu chrześcijanina
- Ogrodnik, który prosi o dodatkowy rok, to obraz Jezusa Chrystusa jako Wstawiennika, który negocjuje czas i przestrzeń dla człowieka, by miał szansę na przemianę.
- Ten rok to czas łaski – doświadczenie miłości, Sakramentów, Słowa Bożego. To okres działania łaski, w którym wierzący może odradzać się i wydawać owoce duchowe.
- W życiu chrześcijanina można uznać, że każdy dzień, każda okazja do uczynienia dobra to ten „dodatkowy rok”, który Jezus przedłuża dla każdego z nas.