Ta wyjątkowa modlitwa stanowi poruszające wyznanie skruchy, której źródłem nie jest strach przed karą, lecz głębokie przywiązanie do Stwórcy. Litania o żalu pochodzącym z miłości to doskonałe narzędzie duchowe, pomagające wzbudzić w sercu żal doskonały przed sakramentem pokuty. Rozważając poszczególne wezwania, wierny uświadamia sobie ogrom Bożego miłosierdzia oraz wagę grzechu, który rani nieskończoną dobroć Ojca, prowadząc ku prawdziwemu nawróceniu.
Tekst litanii o żalu pochodzącym z miłości
Kyrie eleyson, Chryste eleyson, Kyrie eleyson.
Ojcze z Nieba Boże, Zmiłuj się nad nami.
Synu Odkupicielu świata. Boże, Zmiłuj się nad nami.
Duchu Święty Boże, Zmiłuj się nad nami.
Święta Trójco jedyny Boże, Zmiłuj się nad nami.
Który ukazujesz Twoją wszechmocność i dobroć w wybaczaniu nam i
cierpliwym znoszeniu naszych grzechów, Zmiłuj się nad nami.
Który długo oczekujesz nawrócenia grzeszników, Zmiłuj się nad nami.
Który wzywasz ich miłościwie do pokuty, Zmiłuj się nad nami.
Który cieszysz się mocno z ich nawrócenia, Zmiłuj się nad nami.
Żem zgrzeszył, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem tak ciężko i często zgrzeszył, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem Cię myślą, mową i uczynkiem obraził, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem Cię niezliczonymi opuszczeniami i lenistwem obraził, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem święte Twoje prawo tak zuchwale przekraczał, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem się Twojej wszechmocy nie lękał, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem Twoją miłość lekceważył, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem Twojej dobroci i cierpliwości na złe używał, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem rany i boleści Syna Twego Boskiego odnawiał, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem się stał winnym surowych kar Twoich w tym i w przyszłym życiu, żałuję z całego serca, o Boże.
Dla tego wszystkiego, żałuję z całego serca, o Boże.
Ale daleko bardziej i nade wszystko dla Ciebie samego, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem Cię rozgniewałem, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem Cię nie podobał, żałuję z całego serca, o Boże.
Żem Cię nade wszystko nie kochał, żałuję z całego serca, o Boże.
W zjednoczeniu z owym żalem pałającym miłością,
który mieli wszyscy święci pokutujący, żałuję z całego serca, o Boże.
W zjednoczeniu z owym jawnym obrzydzeniem grzechu by najmniejszego,
które zawsze miała Najświętsza Marya Panna, żałuję z całego serca, o Boże.
W zjednoczeniu z owym niepojętym żalem, którym dla moich i całego świata grzechów,
Syn Twój Boski wskroś serca w ogrójcu był przejęty, żałuję z całego serca, o Boże.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.
Módlmy się: Boże! którego własnością jest litować się i zawsze darować, nie patrz na wielość i złość grzechów moich, ale na wielkość miłosierdzia Twego. Nie gardź sercem moim skruszonym; chcę przy Twojej pomocy życie moje poprawić, strzec się złych okazji i niebezpieczeństw; owszem wolę raczej umrzeć, aniżeli Cię jeszcze choćby raz obrazić. O Panie i Boże! tak ciężko i często obrażony odemnie! karz mnie jak Ci się podoba, bo na to zasłużyłem, ale oto Cię tylko proszę przez najmilszego Syna Twojego, który dla moich grzechów umarł, nie oddalajże mnie na wieki od oblicza Twojego, udziel mi łaski, abym jeszcze w tym życiu mógł czynić godne pokuty owoce, a potem w Niebie ze wszystkimi świętymi pokutnikami, mógł wielkie miłosierdzie Twoje wielbić na wieki.
Historia litanii o żalu pochodzącym z miłości
Litania o żalu pochodzącym z miłości, w przeciwieństwie do wielkich litanii liturgicznych (jak Loretańska czy do Wszystkich Świętych), należy do zbioru prywatnych modlitw dewocyjnych. Jej historia jest ściśle powiązana z rozwojem teologii moralnej dotyczącej sakramentu pokuty, a konkretnie rozróżnienia między żalem doskonałym (wypływającym z miłości do Boga) a żalem mniej doskonałym (wypływającym z lęku przed karą).
Teksty o takim charakterze zaczęły pojawiać się w katolickich modlitewnikach i podręcznikach do rachunku sumienia w XVIII i XIX wieku, jako pomoc dla wiernych wzbudzających w sobie akt skruchy. Litania ta nie posiada jednego, znanego autora ani oficjalnej daty zatwierdzenia przez Stolicę Apostolską jako modlitwa publiczna, dlatego funkcjonuje w obiegu jako forma pobożności indywidualnej, często propagowana przez zgromadzenia zakonne (m.in. jezuitów czy redemptorystów) w ramach misji ludowych.
Duchowy wymiar litanii
Istotą tej modlitwy jest przeprowadzenie osoby modlącej się przez proces metanoi, czyli głębokiej przemiany myślenia i serca. Treść wezwań koncentruje się na motywacji żalu: nie jest nim strach przed piekłem (tzw. „żal atrycyjny”), lecz bezinteresowna miłość do Boga i smutek z powodu obrażenia Jego dobroci.
Duchowy wymiar tej litanii opiera się na:
- Teocentryzmie – punktem ciężkości nie jest grzech człowieka, ale zraniona miłość Stwórcy.
- Pogłębieniu relacji – każde wezwanie ma na celu uświadomienie sobie, że grzech jest zerwaniem więzi z Ojcem, a nie tylko złamaniem prawa.
- Kształtowaniu sumienia – regularne odmawianie tej litanii uwrażliwia sumienie na tzw. grzechy lekkie i zaniedbania, pomagając w osiągnięciu stanu skruchy serca, która jest niezbędna do owocnego przyjęcia Bożego miłosierdzia.
Kiedy i w jakich okazjach odmawiać?
Ze względu na swój pokutny charakter, litania ta jest szczególnie zalecana w okresach i momentach sprzyjających refleksji nad własnym życiem:
- Przed Sakramentem Pokuty i Pojednania – jako doskonałe przygotowanie do spowiedzi, pomagające wzbudzić właściwy żal za grzechy, który jest warunkiem ważności sakramentu.
- W okresie Wielkiego Postu – jako element prywatnych nabożeństw pasyjnych, Drogi Krzyżowej lub adoracji Najświętszego Sakramentu.
- Podczas wieczornego rachunku sumienia – codzienne odmawianie litanii pomaga w systematycznej pracy nad wadami.
- W sytuacjach zagrożenia życia – gdy niemożliwe jest skorzystanie ze spowiedzi sakramentalnej, teologia katolicka wskazuje na konieczność wzbudzenia aktu żalu doskonałego, w czym treść tej litanii może być kluczową pomocą.