Nowenna za zmarłych jest potężną modlitwą wstawienniczą, niosącą ulgę duszom poddawanym oczyszczeniu w czyśćcu. Praktykowana przez dziewięć dni, pozwala żyjącym okazać miłość i wdzięczność tym, którzy odeszli przed nami. Artykuł prezentuje pełny tekst nabożeństwa wraz z rozważaniami Słowa Bożego, opisuje historię tej pobożnej praktyki oraz wskazuje, kiedy warto po nią sięgnąć, by pomóc zmarłym w drodze do nieba.
Tekst nowenny za zmarłych cierpiących w czyśćcu
Dzień pierwszy
Modlitwa wstępna
Panie Jezu, udziel mi, proszę, potrzebnej łaski, abym rozważając w duchu wiary i miłości cierpienia zmarłych poddanych oczyszczeniu mógł im przyjść z pomocą, a dla siebie wyprosić łaskę (wymienić jaką), o którą Cię pokornie proszę przez ich wstawiennictwo.
Rozważanie Słowa Bożego
„Śmierci Bóg nie uczynił i nie cieszy się ze zguby żyjących. Stworzył bowiem wszystko po to, aby było. Bo dla nieśmiertelności Bóg stworzył człowieka – uczynił go obrazem swej własnej wieczności. A śmierć weszła na świat przez zawiść diabła i doświadczają jej ci, którzy do niego należą.” (Mdr 1,13-14a. 2, 23-24)
Modlitwa dnia
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj swoim sługom i służebnicom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego. Amen.
Ojcze nasz…
Zdrowaś Maryjo…
Wieczny odpoczynek…
Dzień drugi
Modlitwa wstępna
Panie Jezu, udziel mi, proszę, potrzebnej łaski, abym rozważając w duchu wiary i miłości cierpienia zmarłych poddanych oczyszczeniu mógł im przyjść z pomocą, a dla siebie wyprosić łaskę (wymienić jaką), o którą Cię pokornie proszę przez ich wstawiennictwo.
Rozważanie Słowa Bożego
„Dusze sprawiedliwych są w ręku Boga i nie dosięgnie ich męka. Zdało się oczom głupich, że pomarli, zejście ich poczytano za nieszczęście i odejście od nas za unicestwienie, a oni trwają w pokoju. Choć nawet w ludzkim rozumieniu doznali kaźni, nadzieja ich pełna jest nieśmiertelności. Po nieznacznym skarceniu dostąpią dóbr wielkich, Bóg ich bowiem doświadczył i znalazł ich godnymi siebie. Doświadzył ich jak złoto w tyglu i przyjął ich jak całopalną ofiarę. Ci, którzy Mu zaufali, zrozumieją prawdę, wierni w miłości będą przy Nim trwali: łaska bowiem i miłosierdzie dla Jego wybranych.” (Mdr 3,1-6.9)
Modlitwa dnia
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj swoim sługom i służebnicom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego. Amen.
Ojcze nasz…
Zdrowaś Maryjo…
Wieczny odpoczynek…
Dzień trzeci
Modlitwa wstępna
Panie Jezu, udziel mi, proszę, potrzebnej łaski, abym rozważając w duchu wiary i miłości cierpienia zmarłych poddanych oczyszczeniu mógł im przyjść z pomocą, a dla siebie wyprosić łaskę (wymienić jaką), o którą Cię pokornie proszę przez ich wstawiennictwo.
Rozważanie Słowa Bożego
„Sprawiedliwy, choćby umarł przedwcześnie, znajdzie odpoczynek. (…) Ponieważ spodobał się Bogu, został umiłowany, a żyjąc wśród grzeszników, został przeniesiony. Zabrany został, by złość nie odmieniła jego myśli albo ułuda nie uwiodła duszy: bo urok marności przesłania dobro, a burza namiętności mąci prawy umysł. Wcześnie osiągająwszy doskonałość, przeżył czasów wiele. Dusza Jego podobała się Bogu, dlatego pospiesznie uszła spośród nieprawości.” (Mdr 4,7.10-14a)
Modlitwa dnia
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj swoim sługom i służebnicom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego. Amen.
Ojcze nasz…
Zdrowaś Maryjo…
Wieczny odpoczynek…
Dzień czwarty
Modlitwa wstępna
Panie Jezu, udziel mi, proszę, potrzebnej łaski, abym rozważając w duchu wiary i miłości cierpienia zmarłych poddanych oczyszczeniu mógł im przyjść z pomocą, a dla siebie wyprosić łaskę (wymienić jaką), o którą Cię pokornie proszę przez ich wstawiennictwo.
Rozważanie Słowa Bożego
„Czyż nie wiadomo wam, że my wszyscy, którzy otrzymaliśmy chrzest zanurzający w Chrystusa Jezusa, zostaliśmy zanurzeni w Jego śmierć? Zatem przez chrzest zanurzający nas w śmierć zostaliśmy razem z Nim pogrzebani po to, abyśmy i my postępowali w nowym życiu – jak Chrystus powstał z martwych dzięki chwale Ojca. (…) Otóż jeżeli umarliśmy razem z Chrystusem, wierzymy, że z Nim również żyć będziemy, wiedząc, że Chrystus powstawszy z martwych już więcej nie umiera, śmierć nad Nim nie ma już władzy.” (Rz 6,3-4.8-9)
Modlitwa dnia
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj swoim sługom i służebnicom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego. Amen.
Ojcze nasz…
Zdrowaś Maryjo…
Wieczny odpoczynek…
Dzień piąty
Modlitwa wstępna
Panie Jezu, udziel mi, proszę, potrzebnej łaski, abym rozważając w duchu wiary i miłości cierpienia zmarłych poddanych oczyszczeniu mógł im przyjść z pomocą, a dla siebie wyprosić łaskę / wymienić jaką/, o którą Cię proszę przez ich wstawiennictwo.
Rozważanie Słowa Bożego
„Nikt z nas nie żyje dla siebie i nikt nie umiera dla siebie: jeżeli bowiem żyjemy, żyjemy dla Pana; jeżeli zaś umieramy, umieramy dla Pana. I w życiu więc i w śmierci należymy do Pana. Po to bowiem Chrystus umarł i powrócił do życia, by zapanować tak nad umarłymi, jak nad żywymi. Wszyscy przecież staniemy przed trybunałem Boga. Napisane jest bowiem: Na moje życie – mówi Pan – przede Mną klęknie wszelkie kolano, a każdy język wielbić będzie Boga. Tak więc każdy z nas o sobie samym zda sprawę Bogu” (Rz 14,7-9.10b-12).
Modlitwa dnia
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj swoim sługom i służebnicom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego Bóg przez wszystkie wieki wieków. Amen.
Ojcze nasz…
Zdrowaś Maryjo…
Wieczny odpoczynek…
Dzień szósty
Modlitwa wstępna
Panie Jezu, udziel mi, proszę, potrzebnej łaski, abym rozważając w duchu wiary i miłości cierpienia zmarłych poddanych oczyszczeniu mógł im przyjść z pomocą, a dla siebie wyprosić łaskę / wymienić jaką/, o którą Cię proszę przez ich wstawiennictwo.
Rozważanie Słowa Bożego
„Tymczasem jednak Chrystus zmartwychwstał jako pierwszy spośród tych, co pomarli. Ponieważ bowiem przez człowieka przyszła śmierć, przez Człowieka tez dokona się zmartwychwstanie. I jak w Adamie wszyscy umierają, tak też w Chrystusie wszyscy będą ożywieni, lecz każdy według własnej kolejności. Chrystus jako pierwszy, potem ci, co należą do Chrystusa, w czasie Jego przyjścia. Wreszcie nastąpi koniec, gdy przekaże królowanie Bogu i Ojcu i gdy pokona wszelką Zwierzchność, Władzę i Moc. Trzeba bowiem, ażeby królował, aż położy wszystkich nieprzyjaciół pod swoje stopy. Jako ostatni wróg zostanie pokonana śmierć” (Kor 15,20-26).
Modlitwa dnia
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj swoim sługom i służebnicom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego Bóg przez wszystkie wieki wieków. Amen.
Ojcze nasz…
Zdrowaś Maryjo…
Wieczny odpoczynek…
Dzień siódmy
Modlitwa wstępna
Panie Jezu, udziel mi, proszę, potrzebnej łaski, abym rozważając w duchu wiary i miłości cierpienia zmarłych poddanych oczyszczeniu mógł im przyjść z pomocą, a dla siebie wyprosić łaskę / wymienić jaką/, o którą Cię proszę przez ich wstawiennictwo.
Rozważanie Słowa Bożego
„Wiemy bowiem, że jeśli nawet zniszczeje nasz przybytek doczesnego zamieszkania, będziemy mieli mieszkanie od Boga, dom nie ręką ludzka uczyniony, lecz wiecznie trwały w niebie. Tak więc, mając tę ufność, wiemy, że jak długo pozostajemy w ciele, jesteśmy pielgrzymami, z daleka od Pana. Albowiem według wiary, a nie dzięki widzeniu postępujemy. Mamy jednak nadzieję… i chcielibyśmy raczej opuścić nasze ciało i stanąć w obliczu Pana. Dlatego też staramy się Jemu podobać czy to gdy z Nim, czy gdy z daleka od Niego jesteśmy. Wszyscy bowiem musimy stanąć przed trybunałem Chrystusa, aby każdy otrzymał zapłatę za uczynki dokonane w ciele, złe lub dobre”
(2Kor 5,1.6.-10).
Modlitwa dnia
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj swoim sługom i służebnicom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Syna
Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego Bóg przez wszystkie wieki wieków. Amen.
Ojcze nasz…
Zdrowaś Maryjo…
Wieczny odpoczynek…
Dzień ósmy
Modlitwa wstępna
Panie Jezu, udziel mi, proszę, potrzebnej łaski, abym rozważając w duchu wiary i miłości cierpienia zmarłych poddanych oczyszczeniu mógł im przyjść z pomocą, a dla siebie wyprosić łaskę / wymienić jaką/, o którą Cię proszę przez ich wstawiennictwo.
Rozważanie Słowa Bożego
„Nie chcemy, bracia, waszego trwania w niewiedzy co do tych, którzy umierają, abyście się nie smucili jak wszyscy ci, którzy nie mają nadziei. Jeśli bowiem wierzymy, że Jezus istotnie umarł i zmartwychwstał, to również tych, którzy umarli w Jezusie, Bóg wyprowadzi wraz z Nim. Przeto wzajemnie się pocieszajcie tymi słowami” (1Tes 4,13-14.18).
Modlitwa dnia
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj swoim sługom i służebnicom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego Bóg przez wszystkie wieki wieków. Amen.
Ojcze nasz…
Zdrowaś Maryjo…
Wieczny odpoczynek…
Dzień dziewiąty
Modlitwa wstępna
Panie Jezu, udziel mi, proszę, potrzebnej łaski, abym rozważając w duchu wiary i miłości cierpienia zmarłych poddanych oczyszczeniu mógł im przyjść z pomocą, a dla siebie wyprosić łaskę / wymienić jaką/, o którą Cię proszę przez ich wstawiennictwo.
Rozważanie Słowa Bożego
I ujrzałem niebo nowe i ziemię nową, bo pierwsze niebo i pierwsza ziemia przeminęły i morza już nie ma. I Miasto Święte – Jeruzalem Nowe ujrzałem zstępujące z nieba od Boga, przystrojone jak oblubienica zdobna w klejnoty dla swego męża. I usłyszałem głos mówiący od tronu: Oto przybytek Boga z ludźmi: i zamieszka wraz z nimi i będą oni Jego ludem, a On będzie „BOGIEM Z NIMI”. I otrze z ich oczu wszelka łzę, a śmierci już odtąd nie będzie. Ani żałoby ni krzyku, ni trudu już odtąd nie będzie, bo pierwsze rzeczy przeminęły. I rzekł mi: stało się. Jam Alfa i Omega, Początek i Koniec. Ja pragnącemu dam darmo pić ze źródła wody życia” (Ap 21,1-4.6-7)
Modlitwa dnia
Boże, Ty sprawiłeś, że Twój Syn zwyciężył śmierć i wstąpił do nieba, daj swoim sługom i służebnicom udział w Jego zwycięstwie nad śmiercią, aby mogli na wieki oglądać Ciebie, swojego Stwórcę i Odkupiciela. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego Bóg przez wszystkie wieki wieków. Amen.
Ojcze nasz…
Zdrowaś Maryjo…
Wieczny odpoczynek…
Historia nowenny za zmarłych
Tradycja odmawiania nowenny, czyli modlitwy trwającej dziewięć dni (z łac. novem – dziewięć), wywodzi się z Pisma Świętego i nawiązuje do okresu oczekiwania Apostołów i Maryi na Zesłanie Ducha Świętego po Wniebowstąpieniu Jezusa. W kontekście modlitw za zmarłych, praktyka ta rozwinęła się w Kościele katolickim jako wyraz wiary w Świętych Obcowanie oraz istnienie czyśćca. Wierni od wieków uznawali, że dusze poddawane oczyszczeniu potrzebują duchowego wsparcia żyjących, aby mogły szybciej osiągnąć zbawienie.
Szczególne znaczenie dla ukształtowania się tej formy pobożności miały reformy kluniackie, a zwłaszcza postać św. Odylona z Cluny, który w X wieku ustanowił Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych (Dzień Zaduszny). To wydarzenie stało się impulsem do intensyfikacji modlitw za zmarłych w okresie jesiennym. Nowenna za zmarłych zyskała również sankcję papieską – papieże, tacy jak Klemens VIII czy Urban VIII, nadawali jej liczne odpusty, zachęcając wiernych do ofiarowania w tej formie zadośćuczynienia za grzechy bliskich, którzy odeszli. Istotą historyczną tej modlitwy jest przekonanie, że miłosierdzie Bożę może zostać wyproszone poprzez wytrwałą i cykliczną modlitwę wspólnoty Kościoła.
Kiedy i w jakich okazjach odmawiać nowennę?
Nowennę za zmarłych odmawia się w ściśle określonych momentach roku liturgicznego, a także w sytuacjach związanych z indywidualną żałobą. Najbardziej rozpowszechnionym terminem jest okres poprzedzający Uroczystość Wszystkich Świętych oraz Dzień Zaduszny. Rozpoczyna się ona wówczas 24 października, a kończy 1 listopada, stanowiąc duchowe przygotowanie do dni szczególnej pamięci o zmarłych. W tym czasie wierni często łączą odmawianie nowenny z nabożeństwami wypominkowymi.
Oprócz terminu ogólnokościelnego, nowenna jest praktykowana w wymiarze prywatnym w następujących okolicznościach:
- Bezpośrednio po śmierci bliskiej osoby – jako duchowe przygotowanie do ceremonii pogrzebowej (rozpoczynana w dniu śmierci lub w dniu pogrzebu).
- W rocznicę śmierci – jako forma upamiętnienia i odnowienia prośby o zbawienie duszy zmarłego.
- W dowolnym czasie – kiedy wierny czuje wewnętrzną potrzebę pomocy duszom w czyśćcu cierpiącym.
Warto pamiętać, że Kościół katolicki wiąże z pobożnym odmówieniem nowenny (szczególnie w oktawie Wszystkich Świętych) możliwość uzyskania odpustu zupełnego lub cząstkowego, który można ofiarować wyłącznie za zmarłych. Warunkiem jest zazwyczaj stan łaski uświęcającej oraz modlitwa w intencjach Ojca Świętego.